Błąd
  • JUser::_load: Nie można załadować danych użytkownika o ID: 163
A+ A A-

Amae - słodka emocja akceptacji

Oceń ten artykuł
(4 głosów)
Amae to emocja. Emocja, która uaktywnia konkretne myśli, oczekiwania, zachowania. Jest konstruktem psychologicznym, głęboko zakorzenionym w kulturze danego regionu. W jej przypadku mówimy o Japonii. Amae (甘え) pochodzi od czasownika amaeru, który oznacza sprawienie, że osoba posiadająca władzę, na przykład rodzic, współmałżonek, nauczyciel czy zwierzchnik zaopiekuje się nami. Amae nazywa się czasami miłością pasywną.

Od zarania dziejów człowiek łączył się w grupy, dla ochrony przed dzikimi bestiami, dla poczucia bezpieczeństwa w nocy, dla poczucia sytości w ciągu dnia, dla poczucia wsparcia w czasie choroby. Nikt nie chciał wypaść poza magiczne koło swojej grupy. Ostracyzm był najgorsza karą. Odkąd w Japonii nastała kultura uprawy ryżu siła grupy skonsolidowała się jeszcze bardziej. Od grupy zależało wszystko. Jednym z wewnętrznych jej mechanizmów stało się amae. Choć ubrane w koncepcyjny wzór pojęcie to ujrzało światło dzienne dopiero w 1973 roku dzięki japońskiemu psychoanalitykowi Takeo Doi autora znanej książki popularno-naukowej "Anatomia zależności", istniało odkąd pierwsza matka urodziła swego pierworodnego miliony lat temu. Doi bezsprzecznie podaje, iż psychologiczny prototyp amae leży w relacji niemowlęcia z matką, gdzie pragnienie i tęsknota do matki, jej ciepła i poczucia dzięki niej bezpieczeństwa stanowią niezaprzeczalna rolę w zdrowym rozwoju człowieka.

Doi przesuwa obecność zjawiska amae w czasie od narodzin do dorosłości. W kulturze japońskiej siła amae nie zmniejsza się nigdy, podczas, gdy w innych kulturach, między innymi w zachodniej, siła amae przyjmuje wzorzec malejący.  Oznacza to, iż amae jest również obecne w innych kulturach, tam jednak przyjmuje raczej krótki żywot. Doi był przekonany, iż jedną z podstawowych funkcji amae jest próba psychologicznego zaprzeczenia faktu separacji z matką, uznał również, iż mówimy o amae, kiedy osoba zakłada w swoim zachowaniu o faworyzującym do niej stosunku osoby drugiej. Japoński badacz wyodrębnił kilka najważniejszych cech charakterystycznych amae, mianowicie: osoby angażują się w relację amae automatycznie i nieświadomie, oraz amae może być rozpatrywane zarówno z punktu psychologicznego jak i behawioralnego. Psychologicznie amae reprezentuje motyw, popęd lub pragnienie, które wyrażone jest poprzez tęsknotę, zakładanie i oczekiwanie pomocy, aby być przytulonym, otoczonym opieką, zapewnianym o akceptacji i poczuciu bezpieczeństwa. W aspekcie behawioralnym możemy zaobserwować różne kulturowo akceptowalne sposoby wyrażania wyżej wymienionych pragnień amae. U dzieci bedzie to przytulanie się, unoszenie rączek z prośbą o wzięcie na kolana, pojękiwanie i proszenie o pomoc, pomimo możliwości wykonania czegoś samemu, robienie proszących minek w celu uzyskania podobnej pomocy lub innej korzyści, wspinanie się na kolana rodzicawspinanie się na kolana rodzica czy specyficzne modulowanie głosu w celu nakłonienia drugiej osoby do wykonania czegoś co potrzebujemy.

 

Dla wielu takie dziecięce zachowania wydają się na tyle słodkie, ze uginają się pod ich naporem wykonując to, czego osoba prosząca od nich oczekuje. Ta pozorna słodkość, wydaje się posiadać głębszy sens. Przymiotnik amai pochodzący od słowa amae  jest używany do opisu czegoś słodkiego, może to być słodki smak lub nawet słodki charakter człowieka. Jeśli więc, A jest słodki dla B, to oznacza, ze A pozwala na istnienie specjalnego związku z B. Jest to związek, gdzie A będzie bardzo pobłażliwy wobec B, czyli ten ostatni będzie mógł zakładać, iż ze względu na specjalną relację z A może on sobie pozwalać na mniej formalne zachowanie. Musimy również uświadomić sobie, iż amae w Japonii pojawia się w każdej grupie wiekowej i jest reprezentowane przez różne zestawy behawioralne ( zestawy zachowań). Dla przykładu u osób dorosłych wymiana amae jest bardziej zawoalowana. Wystarczy jak np. pracownik Tanaka (osoba prosząca) w firmie powie coś w rodzaju; " Muszę już wyjść na kolejne spotkanie, a mam jeszcze kilka maili do przeczytania", to pracownik Suzuki odpowie coś w rodzaju "A tak. Rozumiem.". W tej diadzie, w tym układzie wszystko jest jasne. Suzuki zajmie się pozostałymi mailami i odpowie na nie, mimo, że jest późno i pomimo, iż maile nie są jego, ale wie, że jutro to on może być osobą o amae proszącą.

Doi spekuluje, iż źródłem słowa amae jest słowo ama, które wywodzi się od słówka "uma, uma" oznaczającego prośbę dziecka o jedzenie bądź przystawienie do piersi. Innym źródłem tego słowa może ponownie być słowo ama oznaczające tym razem "niebo". Autor konkludując dalej przyjmuje, iż źródła słowa amae można się również dopatrzyć zaczynając od bogini Amaterasu Omikami, matki narodu japońskiego, poprzez związek z niebem. Doi cytuje: "Bogini Amaterasu jest niezwykle matczyną i ludzką boginią. To sugeruje, ze źródło amae i mit bogini słońca wypływają z tego samego początku". Doi zawsze tłumaczył, iż zachowania i relacje natury zależnej są wpisane w społeczne normy japońskiego społeczeństwa, natomiast w kulturze zachodu praktykowana i ceniona jest niezależność. Warto tu zauważyć, iż pojęcie zależności japońskiej nie można zbyt pochopnie i powierzchownie przyrównać do zależności zachodniej, gdyż występują między nimi zbyt silne różnice.
Amae zwykle powstaje miedzy dwoma osobami, jedna jest biorcą amae a druga jego dawcą. Profesor Uniwersytetu Tokijskiego, Susumu Yamaguchi,  twierdzi w swojej pracy "Związki interpersonalne w Japonii - unikatowe czy zwyczajne w Azji Wschodniej", iż amae nie równa się zależności zachodniej, ponieważ osoba prosząca A (biorca) ma kontrolę nad swym otoczeniem, a także nie wymaga kierowania sobą, tak jak ktoś będący w amoku uzależnienia.

Jak wcześniej wspomniałam, w japońskim społeczeństwie amae przenoszone jest w głęboką dorosłość i jeszcze dalej, dzieje się tak między innymi dlatego, iż amae jako zjawisko i emocja powstająca w kręgu rodziny i nosząca bardzo głębokie rodzinne konotacje, spełnia funkcje cedujące grupę, a jeśli przyjmiemy, iż np. firma japońska to jedna wielka rodzina to jak najbardziej amae ma prawo w niej istnienia. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż dla Japończyka relacja jak najbliżej relacji rodzicielskiej jest perfekcyjna, a dzieje się tak szczególnie w relacjach pozadomowych. Dlatego w Japonii panuje tendencja, aby spoglądać na relację rodzica i dziecka jako najbardziej idealną. Przez jej pryzmat rozpatruje się i ocenia inne związki międzyludzkie. Przykładem niech będzie dla nas prezes firmy Sony, Akio Morita. Pisząc o zarządzaniu w swojej firmie powiada, iż wszystko zależy od "rodziny" jaka jest firma i od pracowników, którzy stają się jej członkami . Pytany o nowych pracowników i o błędy jakie oni popełniają Morita mówi jakby z pozycji ojca: " jeśli winny pracuje w firmie od niedawna, to cóż błędy dziecka trzeba korygować, niekoniecznie wyrzekając się go". Amae w firmie ma takie samo prawo bytu jak i w zaciszu domowym.

Doi twierdził, iż funkcja amae jest próbą przybliżenia się do drugiej osoby. Psychologiczny prototyp ma dokładnie taką samą funkcję, jak to kiedy niemowlę lub starsze dziecko pragnie być blisko opiekuna. Stosuje ono różne techniki, aby poczuć tę bliskość, na przykład płacz, uśmiech, bezradność, zakłopotanie, irytacja, zmęczenie, pośpiech. Niezwykle istotnym jest, iż wyrażając emocje amae osoba A zakłada o istnieniu całkowitego zrozumienia, wyrozumiałości i dobrej woli u drugiej osoby B. Interakcja amae jak twierdzi Doi może zaistnieć tylko wówczas, kiedy istnieje na nie przyzwolenie.

Najwięcej dyskusji wśród badaczy wywołało stwierdzenie Doi, iż amae to emocja specyficznie japońska. Potrafił to doskonale wytłumaczyć tym , iż w japońskim społeczeństwie istnieje wiele zasad mających związek z naturą współzależności, między innymi zasada-norma społeczna o nazwie ON. Oznacza ona mniej więcej zaciągnięcie długu wdzięczności. Ten rodzaj zobowiązania wywodzi się z konfucjańskiego systemu moralnego nakazującego szacunek wobec innych ludzi. Jeśli ktoś zaciągnął ON, to oznacza, że pojawiły się u niego zarówno poczucie wdzięczności , jak i obowiązek spłacenia tego długu. Dlatego ta norma społeczna zakłada pewną zależność od innych. Spłacanie długu wdzięczności redukuje poczucie napięcia wobec darczyńcy. Kolejną normą społeczną, która ma wpływ na poczucie zależności od innych to norma "Giri". Jest ona związana z pewnymi obowiązkami, które musi się wykonać w związku z zajmowaniem danej pozycji społecznej.

Emocje amae są często określane jako NINJO czyli prawdziwe ludzkie uczucia i pragnienia. Jeśli dana osoba w pewnych sytuacjach zaakceptuje nasze prośby o amae, wówczas w nas rodzi się ON czyli potrzeba odwdzięczenia się. To budzi pewne napięcie związane z potrzebą spłacenia długu wdzięczności. Giri z kolei zapewnia, że to uczynimy, gdyż takie są normy regulujące interakcje społeczne. Natomiast samo amae, jak twierdzi Doi jest głęboką, wewnętrzna potrzebą i pragnieniem posiadania emocjonalnego związku z pewnymi grupami w swoim otoczeniu. Związku który zapewni nam poczucie akceptacji i bezpieczeństwa, a uchroni przez ostracyzmem.

Skomentuj

Upewnij się że wypełniłeś wymagane informacje w polach oznaczonych (*).
Podstawowy kod HTML jest dozwolony.

Pozostań w kontakcie

© 2010 Polonia.JP

Logowanie lub Rejestracja

Zaloguj się